رفتار نامتعارف دیپلماتیکی که برای مهدی تاج و هیئت اعزامی فدراسیون فوتبال در حاشیه کنگره فیفا در کانادا رخ داد، یک نشانه روشن از چندمین شکست عملی در مدیریت کلان فوتبال جهان در زمان حکمرانی اینفانتینو است تا ثابت شود او به عنوان نفر نخست فیفا با وجود همه ادعاهایش حتی قادر نیست امنیت، شأن و احترام اعضای رسمی خود را در یک رویداد رسمی تضمین کند.
در شرایطی که جیانی اینفانتینو بارها بر «حمایت کامل از همه تیم‌ها» و «جدایی فوتبال از سیاست» تأکید کرده، رخداد اخیر دقیقاً در نقطه مقابل این ادعاها قرار می‌گیرد. وقتی نمایندگان رسمی یک فدراسیون و حتی نایب‌رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا با وجود دریافت روادید، در بدو ورود با رفتار توهین‌آمیز مواجه می‌شوند و عملاً از حضور در کنگره بازمی‌مانند، دیگر نمی‌توان وعده‌های اینفانتینو درباره «تضمین میزبانی بی‌حاشیه» را بدون تردید پذیرفت.
شرم‌آورتر البته سکوت کنفدراسیون فوتبال آسیاست که مقابل بی‌احترامی به نایب رئیس خود روزه سکوت می‌گیرد. رفتارها و تهدیدهایی از این دست البته فقط به ایران محدود نمی‌شود. گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد ابهام درباره شرایط ورود تیم‌ها، هواداران و حتی مقامات رسمی به جام جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی ایالات متحده آمریکا، کانادا و مکزیک در حال افزایش است. این یعنی بحران، از یک اختلاف سیاسی فراتر رفته و به یک نگرانی ساختاری برای کل رقابت‌ها تبدیل شده است.
اما تناقض اصلی دقیقاً همین‌جاست. فیفا در دوران ریاست اینفانتینو، بیش از هر زمان دیگری بر «جهانی‌سازی فوتبال» و پروژه‌های اقتصادی عظیم تأکید کرده؛ اما در ابتدایی‌ترین وظیفه‌اش یعنی تضمین حضور بدون مانع اعضایش دچار ناتوانی است. واقعیت تلخ این بوده که فیفا امروز نه‌تنها نتوانسته فوتبال را از سیاست جدا کند؛ بلکه در برابر آن سر خم کرده است. نزدیکی آشکار اینفانتینو به دونالد ترامپ و همسویی با خودخواهی‌های سیاسی آمریکا، این شائبه را تقویت کرده که تصمیم‌های کلان فیفا بیش از آنکه مبتنی بر اصول ورزشی باشد، تابع معادلات قدرت است.
وقتی فیفا حتی در ماجرای کنگره خود نمی‌تواند در برابر رفتارهای سلیقه‌ای کشور میزبان بایستد، این پرسش جدی‌تر می‌شود: در جام جهانی، چه تضمینی وجود دارد که چنین رفتارهایی تکرار نشود؟ اگر قرار باشد ورود تیم‌ها، ترکیب‌ها یا حتی هواداران تحت تأثیر ملاحظات سیاسی قرار بگیرد، اعتبار کل ساختار فوتبال جهان زیر سؤال می‌رود.
به گواه بسیاری از تحلیلگران، این اتفاق از یک حاشیه به یک «زنگ خطر» برای همه تیم‌ها تبدیل شده است. جام جهانی یک عملیات پیچیده بین‌المللی محسوب می‌شود که نیازمند حداقل‌هایی از بی‌طرفی، هماهنگی و تضمین است. خدشه‌دار شدن هر یک از این مؤلفه‌ها، به طور مستقیم مشروعیت رقابت‌ها را هدف می‌گیرد.
در این میان، برای ایران جایی برای انفعال باقی نمی‌ماند. دیپلماسی ورزشی باید به‌صورت فعال و هدفمند وارد عمل شود؛ از فشار بر فیفا برای دریافت تضمین‌های شفاف درباره امنیت بازیکنان و کادر فنی گرفته تا تسهیل ورود هواداران. در صورت تداوم ابهام، حتی ورود وزارت امور خارجه به این پرونده، یک ضرورت برای صیانت از حقوق ملی خواهد بود.
یادمان باشد در چنین جشنواره‌های بزرگی مسئله فقط حضور در جام جهانی نیست؛ مسئله، حضور «کامل، امن، بدون تبعیض و همراه با احترام» است. اگر فیفا و رئیس آن نتوانند این حداقل را تضمین کنند، پرسش اصلی پابرجاست: اینفانتینو که داعیه سردمداری دوباره بر فیفا را دارد، دقیقاً نماینده فوتبال جهان است یا مترسک دست ترامپ؟